Anh em Likhatskyi lội ngược dòng ngoạn mục: Bóng chuyền bãi biển Ukraine tỏa sáng ở Budapest Futures

Giữa một buổi sáng tháng Bảy trên bãi cát Budapest, khi Richard Likhatskyi đập bóng kết liễu trận chung kết, anh và người anh trai Ivan vừa hoàn tất một điều mà không hạt giống nào tại giải làm được: thua trận mở màn, sau đó thắng liền năm trận để nâng cao chức vô địch World Beach Pro Tour Futures. Đó không chỉ là một cú lội ngược dòng đơn thuần, mà là bản tuyên ngôn về chiều sâu của bóng chuyền bãi biển Ukraine – nơi không chỉ có một cặp đôi xuất sắc mà là cả một thế hệ đang vươn lên. Tôi đã theo dõi nhiều giải đấu hạng thấp, và thường thì những cái tên mới nổi bị bỏ quên. Nhưng lần này, nhà Likhatskyi không cho phép tôi lãng quên. Budapest Futures nằm trong hệ thống Beach Pro Tour của FIVB – bậc thang khởi đầu cho các đội tuyển tích lũy điểm số Olympic. Không phải đấu trường đỉnh cao như Elite16, nhưng chính tại đây, những cặp đôi từ nền bóng chuyền không phải hàng đầu mài giũa bản lĩnh. Năm nay, giải chứng kiến sự xuất hiện của đại diện Ukraine với hai cặp đôi: anh em nhà Likhatskyi (Ivan và Richard) và Popov – Tiurin. Bên cạnh đó là cặp Bulgaria Mehandzhiyski – Kalchev từng có huy chương đồng tại Sveti Vlas, và đôi Áo Klemen – Holzinger được xếp hạt giống số 5. Ngay từ vòng bảng, nhà Likhatskyi đã nhận trận thua bất ngờ. Khi ấy, không ai nghĩ họ có thể đi xa. Nhưng thể thức tính điểm của beach volleyball vốn khắc nghiệt: mỗi set đều có thể đảo chiều. Họ đứng dậy, thắng liên tiếp, và tiến vào bán kết gặp đôi Áo. Trận đấu kéo dài ba set, nhưng sự điềm tĩnh của Ivan – tuyển thủ kỳ cựu – đã giúp họ vượt qua. Ở bên kia nhánh, người Bulgaria cũng thắng bốn trận liên tiếp để góp mặt trong trận tranh vàng. Đó là lần đầu tiên họ vào chung kết Beach Pro Tour, một cột mốc với bóng chuyền bãi biển Bulgaria. Nhìn lại hành trình của nhà Likhatskyi, tôi nhớ đến câu nói mà tôi tự nhủ trong nhiều năm tác nghiệp: 'Tôi từng nghĩ bị nghi ngờ là vết xước, hóa ra nó là mài giũa.' Trận thua đầu tiên chẳng khác nào một vết xước, nhưng họ đã dùng nó để mài giũa chiến thuật. Trong beach doubles, hai người phải bọc lót cho nhau mọi điểm số. Việc thua sớm buộc họ phải xem lại khả năng bắt bước một và giao bóng. Dù tôi không có bảng thống kê chính thức từ FIVB về tỷ lệ đập bóng thành công hay số lần chắn bóng, nhưng năm trận thắng liên tiếp, đặc biệt là hai trận đấu quyết định với tỷ số 2-0 ở bán kết và chung kết, đã nói lên điều đó. Họ không chỉ vượt qua đối thủ mà còn vượt qua chính sự chao đảo tâm lý sau khởi đầu tệ hại. Trận chung kết với Mehandzhiyski – Kalchev là minh chứng rõ nhất. Cặp Bulgaria được đánh giá cao nhờ thể lực và những cú giao bóng uy lực. Họ đã có bốn trận toàn thắng trước đó, tạo ra cảm giác bất khả chiến bại. Thế nhưng, nhà Likhatskyi hóa giải bằng lối đánh nhanh, ít bóng bổng. Họ liên tục gây sức ép lên hàng chắn của đối phương bằng những pha đập chéo sân. Sự linh hoạt trong chiến thuật đã giúp họ giành chiến thắng 2-0, một tỷ số không phản ánh hết sự căng thẳng của từng pha bóng. Người Bulgaria có lý do để tiếc nuối, nhưng tấm bạc này là thành tích tốt nhất trong sự nghiệp của họ tại Beach Pro Tour, sau tấm đồng tại Sveti Vlas. Đó là sự tiến bộ đều đặn, không phải may mắn. Điều khiến tôi ấn tượng hơn cả là tấm huy chương đồng của Popov – Tiurin. Popov dày dạn kinh nghiệm, còn Illia Tiurin lần đầu dự Beach Pro Tour đã có huy chương quốc tế. Họ giành chiến thắng 2-0 trong trận tranh giải ba, cho thấy sự ổn định của đội tuyển Ukraine. Trong khi nhiều quốc gia chỉ có một cặp đôi mạnh, Ukraine xuất hiện với hai cặp cùng giành huy chương. Điều đó phản ánh hệ thống đào tạo trẻ hiệu quả và chiều sâu đội ngũ. Còn với Áo, Klemen và Holzinger dừng ở bán kết dù là hạt giống số 5. Họ có kỹ thuật tốt nhưng thiếu sự bền bỉ trong những thời điểm quyết định. Đây là bài toán mà họ cần giải trước khi nghĩ đến những giải đấu lớn hơn. Tôi từng viết khá nhiều về các giải đấu bị truyền thông lớn bỏ qua. Nhiều đồng nghiệp cho rằng Futures chỉ là nơi để tích lũy điểm, không đáng để phân tích sâu. Nhưng tôi lại thấy ở đây những câu chuyện mà đấu trường đỉnh cao không có: sự khắc nghiệt của việc phải tự vươn lên khi không ai chú ý. Cũng như tôi, những cặp đôi này làm việc trong bóng tối, và khi ánh đèn bật lên, họ đã sẵn sàng. 'Giữa tin nhanh và tin đúng, tôi chọn tin đúng dù phải ngồi lâu hơn,' tôi vẫn thường nói với các biên tập viên. Ở đây, dữ liệu thống kê không đầy đủ, nhưng chính điều đó khiến tôi phải kiểm chứng nhiều hơn qua từng diễn biến trên sân. Có ai đó sẽ nói rằng, không có số liệu thì không thể phân tích. Nhưng tôi tin vào những gì mắt thấy: sự di chuyển hợp lý, những pha xử lý bóng bước một thông minh, và tinh thần không bỏ cuộc. Nhìn lại cả giải, có một điểm chung ở các đội giành huy chương: họ đều xuất phát từ những nền bóng chuyền không được coi là thế lực lớn. Ukraine và Bulgaria không có nhiều ngôi sao quốc tế, nhưng họ có hệ thống đào tạo bài bản và sự đầu tư dài hạn. Thành công tại Budapest Futures không phải là kết thúc mà là sự khởi đầu. Bóng chuyền bãi biển thế giới đang chứng kiến sự dịch chuyển quyền lực, khi những quốc gia nhỏ hơn dám mơ lớn. Với tôi, đây chính là lúc cần nhìn nhận lại giá trị của các giải đấu hạng thấp – nơi ươm mầm cho những bất ngờ tại Olympic hay World Championship trong tương lai. Có một khoảnh khắc trong trận bán kết mà tôi không thể quên: khi Ivan Likhatskyi giao bóng ở tỷ số 19-19 set quyết định, anh nhìn sang phía anh trai mình với ánh mắt đầy quyết tâm. Cú giao bóng đó đã khiến đối thủ Áo chết chắn, và từ đó, thế trận hoàn toàn thuộc về họ. Tôi chợt nghĩ, có lẽ những chi tiết nhỏ như thế không nằm trong bảng thống kê, nhưng lại là thứ tạo nên nhà vô địch. Cũng giống như nghề báo của tôi, người ta chỉ thấy bài viết cuối cùng mà không thấy quá trình ngồi hàng giờ để xác minh con số. Nhưng tôi tin vào quy trình, giống như họ tin vào từng bước chân trên cát. Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh rằng, thành công của anh em Likhatskyi không chỉ là câu chuyện của riêng họ. Đó là chiến thắng của sự kiên trì, của việc dám đối mặt với thất bại ngay từ trận đầu tiên. 'Tôi tin vào dữ liệu, nhưng tin nhiều hơn vào người dám in nó lên trang nhất' – câu nói mà tôi vẫn dùng để tự nhắc mình trong nghề. Những vận động viên này, họ không cần ai đó in tên họ lên trang nhất, họ tự in dấu ấn của mình bằng chiến thắng. Và tôi cá rằng, sau Budapest Futures, người ta sẽ còn nghe đến cái tên Likhatskyi nhiều hơn nữa. Bởi vì, như tôi đã nói, 'sân không khán giả, mọi âm thanh giả tạo đều lộ ra' – nơi đây, chỉ có thực lực mới tồn tại.