Van Boekel: VAR kỳ cựu của Hà Lan đứng trước ngã rẽ cuối sự nghiệp

Cuối tuần tại Amsterdam Arena, một pha bóng ở phút 67 của trận Ajax – PSV đã tạo ra một khoảnh khắc mà tôi cho rằng sẽ định hình cả mùa giải trọng tài Hà Lan. Ruben van Bommel lao vào bóng với tốc độ cao, chân trái đưa thẳng vào mắt cá của Aaron Bouwman. Tiếng còi vang lên, trọng tài chính rút thẻ vàng. Tôi ngồi trên khán đài báo chí, mắt dán vào màn hình VAR, chờ đợi một cái gật đầu từ phòng điều hành. Không có gì xảy ra. Pol van Boekel, người đứng sau màn hình ở Zeist, đã không yêu cầu trọng tài chính xem lại tình huống. Sáng thứ Hai, Mike Verweij lên sóng podcast De Telegraaf với một thông tin khiến tôi phải dừng chiếc cốc cà phê giữa chừng: van Boekel đang đứng trước quyết định giải nghệ giữa mùa giải 2026/25. Không phải cuối mùa, không phải sau một trận chung kết nào đó. Giữa tháng Mười Hai hoặc tháng Một, một trong những VAR giàu kinh nghiệm nhất Hà Lan có thể rời khỏi hệ thống. Tôi nhớ lại phiên chợ đông 2026, khi tôi ngồi ở La Commanderie quan sát một cầu thủ trẻ thử việc. Cũng giống như phát hiện đó, tin này không đến từ một thông cáo báo chí, mà từ một câu nói trên podcast — nơi những sự thật nghề nghiệp thường rỉ ra trước khi được công bố chính thức. Bối cảnh của câu chuyện không chỉ gói gọn trong một pha bóng. Van Boekel, 49 tuổi, là một trong những trọng tài VAR được UEFA tin tưởng nhất. Ngay sau sai lầm tại Amsterdam Arena, UEFA vẫn giao cho ông trọng tài VAR trận Porto – Manchester City tại Champions League — trận đấu duy nhất được đánh giá là thực sự quan trọng ở vòng bảng tuần đó. Điều này nói lên rất nhiều điều về vị thế của ông trong hệ thống trọng tài châu Âu. Driessen, thành viên hội đồng quản trị KNVB, đã lên tiếng bảo vệ van Boekel, khẳng định ông là người "được đánh giá rất cao" và kêu gọi liên đoàn "suy nghĩ kỹ trước khi để ông ra đi". Nhưng câu chuyện ở đây không chỉ là một sai lầm VAR. Từ kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi trong suốt 38 năm qua, tôi nhận ra rằng những quyết định giải nghệ giữa mùa của trọng tài thường không đến từ một sự kiện đơn lẻ. Chúng đến từ sự tích tụ của những áp lực âm thầm. Trận Ajax – PSV chỉ là giọt nước tràn ly, là cái cớ để một người đàn ông đã 49 tuổi nhìn lại quãng đường của mình. Tôi từng chứng kiến cảnh các trọng tài ngồi trong phòng VAR suốt 90 phút, mắt dán vào màn hình, lắng nghe từng nhịp thở qua tai nghe. Đó là một công việc đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối, và ở tuổi 49, với hàng trăm trận đấu lớn nhỏ trong sự nghiệp, van Boekel có lẽ đã cảm nhận được giới hạn của chính mình. Điểm mấu chốt mà giới truyền thông Hà Lan đang bỏ qua là sự khác biệt giữa phòng VAR của một trận Ajax – PSV và phòng VAR của một trận Porto – Manchester City. Cả hai đều áp lực, nhưng áp lực hoàn toàn khác nhau. Trong trận đấu tại Eredivisie, van Boekel có lẽ đã tự đặt câu hỏi: liệu mình có còn đủ khả năng xử lý những tình huống ranh giới ở giải đấu quốc nội, nơi mọi sai lầm đều bị soi xét dưới kính lúp của truyền thông? Còn ở Champions League, ông được UEFA bảo vệ bởi một quy trình vận hành chặt chẽ hơn, với các trợ lý VAR được đào tạo kỹ lưỡng hơn. Sự khác biệt này, tôi tin, chính là lý do khiến ông chọn cách rút lui khỏi Eredivisie nhưng vẫn nhận nhiệm vụ ở châu Âu. Tôi nhớ lại cuộc gọi điện của một người đại diện cũ vào tháng Năm 2026, khi ông ấy cầu cứu tôi tìm một đội bóng nhận cầu thủ trẻ cho mượn miễn phí. Cũng giống như tình huống đó, câu chuyện của van Boekel không đơn giản là một quyết định nghỉ hưu. Nó là sự dàn xếp giữa nhiều bên: KNVB muốn giữ một người có kinh nghiệm, UEFA muốn sử dụng một VAR đã được kiểm chứng, và bản thân van Boekel muốn rời đi trong danh dự. Driessen hiểu rõ điều này khi kêu gọi liên đoàn "suy nghĩ kỹ". Ông biết rằng một khi van Boekel ra đi, hệ thống trọng tài Hà Lan sẽ mất đi một người có khả năng đọc trận đấu ở cấp độ châu Âu, và việc đào tạo một người thay thế sẽ mất nhiều năm. Nhưng có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đưa ra. Sai lầm trong trận Ajax – PSV có thể là một phép thử. KNVB có thể đang dùng chính sự chỉ trích của truyền thông để tạo ra một lối thoát danh dự cho van Boekel, cho phép ông rời đi giữa mùa mà không bị coi là bị sa thải. Điều này giải thích vì sao Driessen lên tiếng bảo vệ ông một cách công khai: họ muốn hình ảnh của van Boekel được giữ nguyên vẹn, để ông có thể tiếp tục làm trọng tài cho UEFA mà không bị áp lực từ dư luận Hà Lan. Trong nghề của tôi, chúng tôi gọi đó là một cuộc chia tay được dàn dựng. Câu hỏi đặt ra không phải là van Boekel có nên nghỉ hay không. Câu hỏi thực sự là: liệu KNVB có sẵn sàng để một trong những VAR giỏi nhất của mình ra đi mà không có kế hoạch kế nhiệm rõ ràng? Tôi đã chứng kiến quá nhiều hệ thống trọng tài trên thế giới sụp đổ vì không chuẩn bị cho thế hệ tiếp theo. Hà Lan, với truyền thống đào tạo trọng tài bài bản, có thể là ngoại lệ. Nhưng nếu van Boekel rời đi vào tháng Mười Hai, ai sẽ thay ông trong những trận đấu quan trọng nhất của mùa giải? Đây là câu hỏi mà KNVB cần trả lời trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Sân vận động trống năm 2026 có một âm thanh mà không nhà báo nào được học để nghe: tiếng bút ký hợp đồng. Bây giờ, ở Amsterdam Arena đầy ắp khán giả, tôi nghe thấy một âm thanh khác: tiếng của một người đàn ông đang lặng lẽ gấp lại bộ đồ nghề của mình. Van Boekel có thể sẽ bắt trận Porto – Manchester City như một lời tri ân cuối cùng từ UEFA, rồi lặng lẽ rời đi. Trong bóng đá, hiếm có ai được chọn cách ra đi của chính mình. Nhưng với van Boekel, có vẻ như ông đang nắm giữ cơ hội đó — và câu hỏi duy nhất còn lại là liệu KNVB có đủ khôn ngoan để để ông ra đi theo cách ông muốn.